โครงการ Safety Management System (SMS)

ปัจจุบันขั้นตอนการรายงานอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นบนสายทางของกรมทางหลวงชนบท เป็นการ รายงานข้อมูลจากสำนักงานทางหลวงชนบท จังหวัด โดยตรงไปยังระบบการรายงานอุบัติเหตุบนถนนของประเทศไทย (Thailand Road Accident Management Systems: TRAMS) ซึ่งไม่ผ่านการตรวจสอบโดยส่วนกลางที่กรมฯ ทำให้ข้อมูลอาจมีความคลาดเคลื่อน อีกทั้งแบบฟอร์มการรายงานอุบัติเหตุ ยังมี เนื้อหาไม่ครอบคลุม และเหมาะสมกับการประยุกต์ใช้งานทางด้านงานอำนวยความปลอดภัย ของกรมทางหลวงชนบท เช่น การไม่ สามารถ วิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุในภาพรวมของบริเวณ (Point) เส้นทาง (Route) หรือพื้นที่ (Area) ในรูปแบบ GIS จึงจำเป็น ต้องมี การปรับปรุงแบบฟอร์มการสำรวจ เก็บข้อมูล และรายงานอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นบนสายทางของกรมทางหลวงชนบท พร้อมพัฒนา ระบบสารสนเทศการรายงานอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบทให้สามารถรายงาน และนำข้อมูลอุบัติเหตุมาประยุกต์ใช้งานด้านอำนวยความ ปลอดภัยของสายทางต่อไป

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบสำหรับรองรับข้อมูลอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบทที่สามารถบันทึก วิเคราะห์ และรายงานผลได้ อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งดำเนินการควบคู่กับการพัฒนาแบบฟอร์มรายงานอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบท โดยขั้นตอนการดำเนินงานวิจัย สามารถแบ่งออกเป็น 5 ส่วน ดังรูปที่ 1


รูปที่ 1 แนวทางการดำเนินงานของโครงการ

แบบฟอร์มการรายงานอุบัติเหตุของกรมทางหลวงชนบทในปัจจุบันพัฒนามากจากแบบฟอร์มการรายงานอุบัติเหตุจราจรของกรมทาง หลวง ในอดีตซึ่งรายละเอียดของข้อมูลที่ได้จากแบบฟอร์มดังกล่าวจะต้องรายงานไปยังสำนักงานปลัดกระทรวงคมนาคม ผ่านทางระบบ รายงานอุบัติเหตุบนถนนของประเทศไทย (Traffic Report and Accident Management System, TRAMS) ทั้งนี้รายละเอียด ที่แสดงอยู่ในแบบฟอร์มของกรมทางหลวงจะเน้นไปที่รายละเอียดของผู้ขับขี่ รายละเอียดของสายทาง และรายละเอียด ของอุบัติเหตุ ซึ่ง ยังขาดประเด็นที่เป็นประโยชน์ต่อการวิเคราะห์ข้อมูลอุบัติเหตุ เพื่อสืบหาสาเหตุของการอุบัติเหตุ เพื่อนำมาปรับปรุงสายทางให้ปลอดภัย ต่อผู้ขับขี่ ดังนั้นจึงควรปรับปรุงแบบฟอร์มให้มีความเหมาะต่อการใช้งานมากขึ้น

ดังนั้นในการปรับปรุงแบบฟอร์มอุบัติเหตุจะอาศัยแบบรายงานในระบบ TRAMS เป็นประเด็นพื้นฐาน และนำข้อดีจากแบบฟอร์มของ หน่วยงานอื่นๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศมาเพิ่มเติมในแบบฟอร์ม แต่จะต้องไม่เกินความสามารถในการรวบรวมข้อมูลของเจ้าหน้าที่ กรมทางหลวงชนบท

จากการทบทวนฟอร์มรายงานของหน่วยงานต่างๆเพื่อนำมาปรับปรุงให้เหมาะกับการใช้งานของกรมทางหลวงชนบท โดยแบบฟอร์มใหม่ จะประกอบ ด้วยข้อมูล 6 ส่วน ดังนี้

ส่วนที่ 1 ประกอบด้วย ตำแหน่ง และเวลาที่เกิดเหตุให้ชัดเจน รวมถึงระบุถึงประเภทของสายทาง

ส่วนที่ 2 ประกอบด้วย ลักษณะทางกายภาพของสายทาง ณ เวลาที่เกิดเหตุ และอุปกรณ์จราจรในการควบคุมการใช้ทางในบริเวณจุด เกิดเหตุรวมถึงสภาพแวดล้อม ณ เวลาที่เกิดเหตุ

ส่วนที่ 3 ประกอบด้วย ข้อมูลยานพาหนะ/ผู้ใช้ทางที่เกี่ยวข้องในอุบัติเหตุ รวมถึงความเสียหายที่เกิดกับตัวบุคคล และทรัพย์สินของ กรมทางหลวงชนบท

ส่วนที่ 4 ประกอบด้วย รายละเอียดของอุบัติเหตุที่แสดงถึงยานพาหนะ สิ่งมีชีวิต หรือวัตถุที่เกี่ยวข้องในการเกิดอุบัติเหตุ รวมถึงแสดงรูป แบบทิศทางการชนของยานพาหนะ

ส่วนที่ 5 ประกอบด้วย สาเหตุของอุบัติเหตุที่เกิดจากปัจจัยด้านผู้ขับขี่และยานพาหนะ รวมถึงปัจจัยด้านสภาพสายทาง

ส่วนที่ 6 ประกอบด้วย รายงานอุบัติเหตุโดยย่อ และแนวทางในการปรับปรุงสายทางบริเวณที่เกิดเหตุในเบื้องต้น


รูปที่ 2 แบบฟอร์มการรายงานอุบัติเหตุบนสายทาง (ARMS 2012)

กรมทางหลวงชนบทได้พัฒนาระบบสารสนเทศการรายงานอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบทที่สามารถวิเคราะห์ และรายงานผลตามความต้อง การของผู้ใช้งาน โดยสามารถแสดงผลบนระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และสามารถรายงานผลไปยังระบบ TRAMS ได้โดย อัตโนมัติ รวมถึงการรองรับการสืบค้นข้อมูลอุบัติเหตุสำหรับหน่วยงานต่างๆ และประชาชนผู้ใช้ทาง

เพื่อลดขั้นตอนในการรายงานข้อมูลอุบัติเหตุทางถนนกรมทางหลวงชนบทจึงได้พัฒนาระบบสารสนเทศอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบท (Accident Report Management System: ARMS) เพื่อรองรับการรายงานข้อมูลอุบัติเหตุทางถนนจากส่วนภูมิภาค และใช้เป็นฐาน ข้อมูลอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบท รวมถึงเชื่อมโยงข้อมูลไปยังระบบ และเผยแพร่ข้อมูลความปลอดภัยทางถนนแก่ประชาชนทั่วไป ผู้ใช้ เส้นทาง ในรูปแบบเว็บไซต์บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยประชาชนและหน่วยงานภายนอกสามารถสืบค้นข้อมูลเพื่อนำไปใช้ ประโยชน์ได้

ระบบสารสนเทศการรายงานอุบัติเหตุได้พัฒนาให้สามารถใช้งานในด้านต่างๆ ดังนี้

  • • การรายงานข้อมูลอุบัติเหต
  • • การสืบค้นข้อมูลอุบัติเหตุ
  • • การแสดงจุดเสี่ยงอันตราย
  • • การแสดงผลบนแผนที่สารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) พร้อมกับพารามิเตอร์ด้านการจราจร
  • • การแสดงรายงานสรุปข้อมูลอุบัติเหตุ
  • • การเชื่อมโยงไปยังระบบต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลอุบัติเหตุทั้งหมดที่บันทึกเข้าสู่ระบบ ARMS จะได้รับการตรวจสอบจากทางสำนักอำนวยความปลอดภัย เพื่อยืนยันความถูกต้อง และ ครบถ้วนของข้อมูล


รูปที่ 3 ระบบสารสนเทศอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบท

ระบบสารสนเทศอุบัติเหตุบนทางหลวงชนบท หรือ ARMS ได้ถูกออกแบบให้สามารถใช้งานทั้งประชาชนทั่วไป เจ้าหน้าที่จากหน่วยงาน อื่น และเจ้าหน้าที่ของกรมทางหลวงชนบท ซึ่งระบบ ARMS มีคำสั่งการใช้งานเป็นประโยชน์ต่อการสืบค้นข้อมูลอุบัติเหตุ อาทิเช่น การแสดงข้อมูลบนแผนที่สารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) การสืบค้นข้อมูลตามช่วงเวลา การสืบค้นข้อมูลตามพื้นที่ การสรุปข้อมูลอุบัติเหตุ ในรูปแบบไฟล์ต่างๆ ซึ่งระบบ ARMS ได้ถูกออกแบบให้ใช้งานได้ง่าย สะดวก และรวดเร็ว สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในงานวิจัย และ พัฒนาเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้กับโครงข่ายทางหลวงชนบท