โครงการ Safety Management System (SMS)

ในปัจจุบัน อุบัติเหตุจากการจราจรทางถนนนับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญมากที่สุดปัญหาหนึ่งของประเทศ ทั้งนี้สาเหตุของอุบัติเหตุมาจากปัจจัยต่างๆ ทั้งด้านความบกพร่องของตัวยานพาหนะ พฤติกรรมของผู้ใช้ถนน และสภาพของถนน เมื่อพิจารณาถึงปัจจัยด้านสภาพถนนจะพบได้ว่าอุบัติเหตุจากการจราจรมักเกิดจากความไม่สมบูรณ์ของสภาพถนนและสภาพแวดล้อม อาทิเช่น ลักษณะแนวเส้นทาง อุปกรณ์จราจร การจัดการจราจร สภาพแวดล้อมข้างทางเป็นต้น

จากปัญหาและความสำคัญดังกล่าว สำนักบำรุงรักษาและอำนวยความปลอดภัยงานทางจึงได้เริ่มโครงการการพัฒนาระบบบริหารงานวิศวกรรมความปลอดภัยทางถนน เพื่อใช้เป็นเครื่องมือบริหารจัดการความปลอดภัยทางถนนอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ โดยทำการศึกษาถึงปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อการเกิดอุบัติเหตุทางถนน จากนั้นจึงดำเนินการพัฒนาดัชนีชี้วัดสภาพความปลอดภัยทางถนน (Road Safety Index, RSI) รวมทั้งระบบสารสนเทศ เพื่อใช้ในการพิจารณาจัดลำดับความสำคัญ และจัดสรรงบประมาณโครงการอำนวยความปลอดภัยทางถนน และได้เพิ่มประสิทธิภาพของระบบการจัดเก็บข้อมูลสำรวจสภาพความปลอดภัย โดยใช้แบบฟอร์มดิจิตอลในการสำรวจข้อมูลภาคสนาม รวมไปถึงการพัฒนาแบบจำลองประเมินความเสี่ยงของการเกิดอุบัติเหตุทางถนน เพื่อให้สามารถดำเนินการวางแผนและจัดสรรงบประมาณได้อย่างมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น

จากการพัฒนาระบบบริหารงานวิศวกรรมความปลอดภัยทางถนนของกรมทางหลวงชนบทนี้ นับว่าเป็นการดำเนินงานภายใต้ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบคมนาคมขนส่งให้มีความปลอดภัย ซึ่งเป็นแผนยุทธศาสตร์ที่สำคัญมากยุทธศาสตร์หนึ่งของกระทรวงคมนาคม

  1. ศึกษาถึงสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นบนโครงข่ายสายทางที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวงชนบท ตลอดจนวิเคราะห์ถึงปัจจัยด้านวิศวกรรมที่ส่งผลให้เกิดความไม่ปลอดภัยทางถนน อันจะส่งผลก่อให้เกิดอุบัติเหตุบนสายทางได้
  2. พัฒนาหลักเกณฑ์วิธีการประเมินระดับความปลอดภัยของถนนด้านวิศวกรรมเพื่อพัฒนาระบบงานวิศวกรรมความปลอดภัยทางถนนในความรับผิดชอบของกรมทางหลวงชนบท
  3. พัฒนาระบบการจัดเก็บข้อมูลภาคสนาม การวิเคราะห์ความเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุ และการวางแผนจัดสรรงบประมาณปรับปรุงสภาพความปลอดภัย ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น
  4. พัฒนาระบบสารสนเทศสำหรับงานอำนวยการด้านวิศวกรรมความปลอดภัยทางถนนให้มีประสิทธิภาพ และสามารถเชื่อมโยงระบบฯ ไปยังส่วนภูมิภาคทั่วประเทศได้
  5. เพื่อพัฒนาบุคลากรของกรมทางหลวงชนบททางด้านวิศวกรรมความปลอดภัยให้มีระดับความสามารถสูงขึ้น

ระบบบริหารงานวิศวกรรมความปลอดภัยทางถนนของกรมทางหลวงชนบท มีการเก็บข้อมูลสภาพความปลอดภัยของถนน โดยอาศัยแบบฟอร์มดิจิตอล เพื่อเพิ่มความสามารถในการกำหนดวิธีปรับปรุงสภาพความปลอดภัยที่เหมาะสมได้จากภาคสนาม และสามารถถ่ายโอนข้อมูลได้อย่างถูกต้อง ซึ่งสามารถลดปริมาณงานเอกสาร และความซ้ำซ้อนในการดำเนินงาน

รูปที่ 1 ตัวอย่างหน้าจอการใช้งานแบบฟอร์มดิจิตอล

กรมทางหลวงชนบทได้ทำการพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างวิธีการปรับปรุงสภาพความปลอดภัยของถนนที่สอดคล้องกับค่าดัชนีชี้วัดความปลอดภัยที่เพิ่มขึ้นหลังจากทำการปรับปรุงสภาพความปลอดภัยทางถนนในแต่ละวิธี และกิจกรรมอำนวยความปลอดภัยของกรมทางหลวงชนบทในปัจจุบัน (ดังรูปที่ 2) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดสรรงบประมาณที่เหมาะสมในระดับโครงข่าย เมื่อพิจารณาตามกิจกรรมอำนวยความปลอดภัยต่อไปได้

รูปที่ 2 แนวทางการกำหนดวิธีการปรับปรุงสภาพความปลอดภัยทางถนนให้สอดคล้องกับค่า RSI ที่เพิ่มขึ้นในแต่ละวิธี และกิจกรรมอำนวยความปลอดภัยทางถนนในปัจจุบัน

กรมทางหลวงชนบทได้พิจารณาแนวทางการจัดลำดับความสำคัญของโครงการอำนวยความปลอดภัยของสายทาง โดยพิจารณาปัจจัยด้านวิศวกรรม คือ ค่าดัชนีชี้วัดความปลอดภัยทางถนน (RSI) และค่าสถิติการเกิดอุบัติเหตุ และคำนึงถึงปัจจัยทางด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม เช่น จำนวนสถานที่สำคัญในสายทาง ความหนาแน่นของชุมชน และปริมาณการจราจร